Weimar, 1922 rok. Anni Albers przekracza próg Bauhausu po raz pierwszy, wbrew własnej woli. Chciała być malarką, ale szkoła Waltera Gropiusa, choć w założeniach głosiła równouprawnienie, w praktyce kierowała kobiety przede wszystkim do tkactwa. Rok później, gdy trafiła do warsztatu tkackiego, powiedziała to wprost: „W moim przypadku to nici mnie pochwyciły, naprawdę wbrew mojej woli. Praca z nićmi wydawała mi się niemęska. Chciałam czegoś do zdobycia.”
Potem dostała do rąk materiały o różnych fakturach, splotach i gęstościach i zaczęła sprawdzać, co można z nimi zrobić. Nici, których początkowo wcale nie chciała, w końcu pochłonęły ją całkowicie.
Arts and Crafts – pierwszy bunt przeciwko gładkiej powierzchni
Anni Albers nie była pierwszą, która traktowała materiał jako coś więcej niż powierzchnię. Kilkadziesiąt lat wcześniej William Morris walczył z przemysłową produkcją, która jego zdaniem odbierała przedmiotom charakter i związek z rzemiosłem.
Projektował tkaniny inspirowane naturą i własnym ogrodem. Jego słynny wzór „Strawberry Thief” powstał z obserwacji drozdów kradnących truskawki w Kelmscott Manor. Przekonywał, że przedmioty codziennego użytku mają prawo być piękne, a przy okazji ogłosił, że poza pragnieniem tworzenia pięknych rzeczy główną pasją jego życia była nienawiść do nowoczesnej cywilizacji.
W 2025 roku edynburskie Dovecot Studios zrobiło coś, co Morrisowi zapewne nie przypadłoby do gustu: zestawiło jego dziedzictwo z IKEA. Wydarzenie „Magical Patterns: Nature & Textiles from William Morris to IKEA” prowadziło historię wzornictwa od Arts and Crafts przez kolejne dekady aż do współczesnego designu. Morris prawdopodobnie nie byłby zachwycony towarzystwem, ale sama historia pokazuje coś ciekawego. To, co zaczęło się jako bunt przeciwko bezosobowej produkcji, nie zniknęło wraz z nadejściem przemysłu, tylko zmieniło formę.
Nowy minimalizm
Przez ostatnią dekadę dominował jeden estetyczny przepis: mało, jasno, gładko. Ściany w kolorze złamanej bieli, sofa w tkaninie bez wyraźnej faktury, przestrzeń pozbawiona zbędnych elementów. Na zdjęciach wyglądało to świetnie, ale z czasem zaczęło brakować w tych wnętrzach czegoś, czego ekran nie pokazuje najlepiej: faktury, ciepła i śladów indywidualnego wyboru.
Rynek zaczął to korygować i, co ciekawe, niekoniecznie w stronę przepychu. Klient nie chce po prostu więcej rzeczy, ale chce, żeby przestrzeń mówiła coś o nim. Nie o tym, że śledzi trendy, tylko o tym, że ma własny gust i dokonuje wyborów świadomie. Wnętrze staje się w ten sposób rodzajem podpisu.
Może znaleźć się w nim tkanina z widocznym splotem, cieniem i głębią, może też być prosta i gładka, ale dobrana precyzyjnie do całej kompozycji. Nie chodzi więc o fakturę dla samej faktury, tylko o materiał, który został wybrany świadomie.
Projektanci nazywają to różnie: „tactile minimalism”, „lived-in luxury”, „material honesty”. Po polsku branża nie ma jeszcze jednego dobrego określenia, ale samo zjawisko jest już wyraźnie widoczne.
Co pokazały targi 2026
W relacjach z najważniejszych targów wnętrzarskich 2026 jeden motyw wraca wyjątkowo często: faktura. Bouclé, wyraźne sploty, miękkie powierzchnie, materiały o strukturze widocznej już z kilku metrów, które zbierają światło, rzucają mikrocienie i wyglądają inaczej rano, a inaczej wieczorem.
To szczególnie ciekawe w zestawieniu z tym, co dzieje się z samymi meblami. Ich bryły są często proste, detali jest mniej, a ozdobne okucia, przeszycia czy dekoracyjne elementy stolarskie ustępują miejsca czystej formie. Przy tak oszczędnym projekcie to właśnie materiał może w dużej mierze zdecydować o charakterze mebla.
Anni Albers i Coco Chanel
Anni Albers dożyła 94 lat. Medium, do którego trafiła bez większego entuzjazmu, zaprowadziło ją w 1949 roku do Museum of Modern Art w Nowym Jorku, gdzie została pierwszą artystką tekstylną, której MoMA poświęciło indywidualną wystawę.
Pod koniec życia, zapytana o największego artystę XX wieku, nie wymieniła Paula Klee, Wassily’ego Kandinskiego ani swojego męża Josefa Albersa. Wymieniła Coco Chanel. Może dlatego, że Chanel zrobiła dla mody dokładnie to, co Albers dla tkactwa: wyciągnęła je z kategorii ozdobnika i nadała mu powagę.
Branża tkanin tapicerowanych przechodzi dziś podobną zmianę perspektywy. Przez lata tkanina była przede wszystkim wykończeniem mebla, kolorem, parametrem i pozycją w specyfikacji, dziś natomiast coraz częściej staje się jednym z głównych argumentów projektowych.
Dotknij i poczuj.
Więcej na: nastex.eu